woensdag 4 november 2009 door Marie-José Klaver, voor het NRC

http://weblogs.nrc.nl/media/2009/11/04/rechtszaak-wegens-vingerdrukkendatabank/

Drie Nederlandse burgerrechtenorganisaties willen de Nederlandse overheid voor de rechter dagen vanwege de centrale paspoortdatabase met vingerafdrukken. Privacy First stichting Vrijbit en het Platform Bescherming Burgerrechten  vinden dat de database met vingerafdrukken verboden moet worden. Of de organisaties gezamenlijk tegen de staat gaan procederen is nog niet bekend. Vrijbit kreeg eerder dit jaar ongelijk van het Europese Hof van Justitie na een klacht over de Nederlandse vingerafdrukkendatabank.

Sinds eind september moet iedereen die een nieuw paspoort aanvraagt zijn vingerafdrukken achterlaten. Die worden opgeslagen in een tijdelijke database. Later komt er een centrale database. Die centrale database moet nog worden gebouwd. Nederland is het enige land in de Europese Unie met zo’n database waar de vingerafdrukken van alle burgers in worden opgeslagen.

Ook het Tilburg Institute for Law, Technology and Society (TILT) van de Universiteit van Tilburg is tegen een vingerafdrukkendatabase. Samen met wetenschappers  van de Radboud Universiteit Nijmegen en Universiteit van Twente schreven Annemarie Sprokkereef en Ronald Leenes van TILT in juni een open brief aan de Eerste Kamer waarin zij hun bezwaren tegen de centrale of decentrale opslag van biometrische gegevens van onschuldige burgers uiteenzetten.

De opslag van gegevens van mensen die niet verdacht worden, maakt ze wel verdacht, vinden de onderzoekers:

“Door de opslag van biometrie in een (de)centrale reisdocumentenregistratie wordt burgers definitief de mogelijkheid ontnomen om controle te houden over haar gegevens en identiteit. Het gaat hier om een belangrijke beleidswijziging waarbij geluidloos wordt overgestapt van biometrische verificatie, naar identificatie: de burger hoeft zijn identiteit niet langer te tonen, omdat de staat deze zelfstandig kan vaststellen. Het voorheen gekoesterde rechtsprincipe dat er eerst sprake moet zijn van een redelijk vermoeden van schuld voordat iemands privacy geschonden mag worden, komt daarmee ernstig onder druk te staan.”

De onderzoekers vragen zich ook af of de aard van de problemen (de database is bedoeld als instrument tegen identiteitsfraude) wel in verhouding is tot de oplossing en waarom de overheid niet meer gebruik maakt van bestaande mogelijkheden om iemands identiteit vast te stellen:

“We hebben al justitiële databanken met vingerafdrukken en DNA-profielen. Tandartsen kunnen helpen bij de identificatie van slachtoffers.”

In de open brief vragen de wetenschappers zich ook af hoe betrouwbaar de opgeslagen gegevens zijn. “Wat is de kans dat een fraudeur niet wordt herkend of dat iemand ten onrechte als fraudeur wordt aangemerkt?”

Deze zorg wordt gedeeld door Tineke Strik van GroenLinks die op 30 oktober jl. op het symposium ‘We are watching you!‘ tijdens de Amsterdamse Juridische Bedrijvendag sprak van een “enorme disbalans in machtsverhouding burger-overheid door onduidelijkheid over gebruik van gegevens en gebrek aan transparantie”. Volgens Strik bevinden zich inmiddels in meer dan 500 vaste bestanden en duizenden tijdelijke bestanden in Nederland persoonsgegevens van burgers. De foutmarge is 20 procent. De kans op verkeerde conclusies (met alle gevolgen vandien voor onschuldige burgers) naar aanleiding van gegevens uit databanken is dus aanzienlijk.

* Vrijbit is geen stichting maar een vereniging