Meer transparantie, een verhoogde patiëntveiligheid en efficiënter werken in de zorg, de inzet van Radio Frequency Identification (RFID) maakt het mogelijk. Dat concluderen het AMC en Capgemini na een pilot in het Amsterdamse Academisch Medisch Centrum waarbij personeel, patiënten, bloed en materialen via RFID werden gevolgd.*

Het ministerie van VWS gaf opdracht tot de pilot, “om een impuls te geven aan het gebruik van deze techniek”, vertelt Robert Stegwee, principal consultant gezondheidszorg van Capgemini en nauw betrokken bij het project. RFID in de zorg wordt in het buitenland op dit moment vooral toegepast op personen, bijvoorbeeld bij de identificatie van patiënten.

Zij krijgen een polsbandje om met daarin een RFID-chip. RFID gebruikt radiogolven om op afstand gegevens uit te wisselen: de chip in het polsbandje zendt signalen uit die een RFID-lezer opvangt en vervolgens vertaalt naar digitale informatie. De chip in het polsbandje bevat een uniek nummer waarmee een patiënt geïdentificeerd kan worden.

De pilot in het AMC ging nog een stapje verder dan alleen het volgen van patiënten met een RFID-polsbandje. Ook personeelsleden, bloedzakken en materialen kregen een RFID-tag, om ze te kunnen volgen en identificeren, zowel op de intensive care als in de operatiekamers. Op verschillende locaties in het AMC werden RFID-lezers geplaatst, die RFID-chips registreerden, onder andere om te zien wie op welk moment de operatiekamer in of uitliep.

“Vooral het personeel was beducht om in detail gevolgd te worden”, zegt Stegwee. “Mensen maakten zich zorgen over wat er met die informatie zou gebeuren.” Patiënten hadden minder moeite met de chip. Tijdens de pilot is RFID achtentachtig keer bij patiënten gebruikt, slechts twee mensen weigerden mee te werken.

Privacy
De privacy, zeker van patiënten, werd goed gewaarborgd, gaat Stegwee verder. Op de chip stond geen tot het individu herleidbare informatie, de techniek werd alleen ter identificatie gebruikt. Om echt specifieke informatie te verkrijgen moest je toegang hebben tot het informatiesysteem van het AMC.

Toch zou meer informatie op de chip in sommige gevallen een toegevoegde waarde hebben, denkt Stegwee. “Bijvoorbeeld bij grote ongelukken en rampen, zoals de vuurwerkramp in Enschede. Er zijn hulpverleners ter plaatse, patiënten worden overgedragen aan ambulancepersoneel en vervolgens aan het ziekenhuis. Die overdracht kan veel sneller gaan als je RFID gebruikt, en meer specifieke informatie op de chip zet.”

In het AMC werkte uiteindelijk ook het personeel mee aan de pilot, ondanks de privacy-issues. En dat is belangrijk, vindt Stegwee. “In Azië zijn ze daar al veel verder mee, het persoonlijk belang wordt weggevaagd door het maatschappelijk belang. Het is in sommige situaties essentieel om te weten wie in contact is geweest met een bepaalde patiënt. Zo is RFID in Azië op grote schaal gebruikt om de verspreiding van SARS tegen te gaan.”

De chip heeft meer voordelen, en dan met name als het gaat om informatieverzameling, aldus Stegwee. “Door RFID krijg je een schat aan informatie die moeilijk op een andere manier te verkrijgen is. Vervolgens kun je kijken hoe processen verbeterd kunnen worden, hoe er efficiënter gewerkt kan worden.”

Transfusiebloed
Bijvoorbeeld als het gaat om bloedzakken. Transfusiebloed moet van hoge kwaliteit zijn, en de temperatuur ervan is daarvoor van essentieel belang. Als de temperatuur te snel stijgt of daalt, heeft dat invloed op de kwaliteit van het bloed. “Bloedzakken kregen een speciale RFID-tag, die de temperatuur van het bloed om de zoveel tijd mat gedurende de gang naar de operatiekamer. Als de temperatuur niet goed was, ging een alarm af.” Daarnaast bevatte de chip op de bloedzak patiëntinformatie, zodat het bloed bij de juiste persoon terecht zou komen.

Door de tag hoefde de gang van het bloed door het ziekenhuis niet meer handmatig geadministreerd te worden. “Het scheelt enorm in het aantal benodigde menselijke handelingen, wat de efficiëntie ten goede komt.”

Stegwee verwacht dat er meer en meer geëxperimenteerd zal worden met dergelijke toepassingen van RFID in de zorg. Zo zouden bijvoorbeeld transfusieapparaten een chip kunnen krijgen, zodat ziekenhuispersoneel snel kan zien waar het dichtstbijzijnde vrije transfusieapparaat staat. “RFID kan veel betekenen voor de zorg, we verwachten wel dat het op grotere schaal gebruikt gaat worden.” Capgemini is met verschillende partijen in gesprek voor volgende pilots, “al zullen sommigen het buiten ons om doen.” Met Sanquin, de Nederlandse bloedleverancier, wordt zelfs gesproken over standaardisatie van de RFID-tags. “Het ziet er allemaal veelbelovend uit.”

Auteur, Marlise Hamaker.

Bron: Digitaal bestuur

(Experimenteren met RFID op de intensive care en in operatiekamers moet je niet doen, hoorde Capgemini van verschillende kanten. Want de chips kunnen interfereren met medische apparatuur, net zoals mobiele telefoons dat bijvoorbeeld doen. Daarom gaf Capgemini TNO bij de start van het project de opdracht onderzoek te doen naar die interferentie. “De chip veroorzaakte storingen op de schermen van hartmonitoren. Daarom hebben we ervoor gezorgd dat de RFID-tags niet in de buurt kwamen van die monitoren.” Een onhandige situatie, vindt Stegwee. “Een van onze aanbevelingen is dan ook om uit te zoeken hoe die interferentie kan worden uitgebannen.” Belangrijkste is dat uit de pilot is gebleken dat het kan, vindt Stegwee. “Zelfs in een technische omgeving als een operatiekamer is RFID goed te gebruiken.”)

*Dit artikel kunt u ook als pdf downloaden

Welcome to the real world...