Heeft u ook niets te verbergen?

Wie doet er zenuwachtig over privacy? Nederlanders doen daar volgens de NS helemaal niet zenuwachtig over. Volgens een woordvoerder van de NS is er een grote discrepantie tussen de activisten op het gebied van privacy en de gewone burger.

Dit oneigenlijke argument van de NS om de aantasting van de privacy van reizigers met een persoonsgebonden chipkaart te vergoelijken, suggereert een tegenstelling die in werkelijkheid veel minder scherp is afgebakend. De burger die niets kwaads in de zin heeft en meent dat het niet erg is dat overal gegevens vastgelegd worden, is vaak weinig alert en slecht geinformeerd. Dat laatste is hem overigens nauwelijks kwalijk te nemen. Veel instanties op het gebied van privacy zijn het overzicht al lang kwijt wie welke gegevens met welk doel registreert, laat staan hoeveel wettten er worden uitgevaardigd en wat de gevolgen darvan zijn. Het schijnargument "Niets te verbergen ..." komt voort uit onwetendheid en wordt door gebrek aan kennis te pas en te onpas gebruikt. Wat veel mensen niet beseffen is dat de vrijheid om te gaan en te staan waar je wilt niet vanzelfsprekend meer is en steeds verder wordt ingeperkt.

Hoe zou u reageren als u morgen in de auto stapt en u wordt aangehouden door een wildvreemde man die vraagt "Wie bent u? Waar gaat u naar toe?" en "Ik leg nu vast dat u deze reis gaat maken zodat ik over een jaar nog weet waar u vandaag was!" Vertelt u dan alles waar hij om vraagt? Of voelt u enig onbehagen en zegt u "Ik geloof niet dat u dat wat aangaat!"

De onverschillige houding van veel burgers die het niet erg vinden dat anderen hun gegevens verzamelen komt niet alleen voort uit naïviteit en onwetendheid, het begrip privacy is voor veel mensen te vaag en te abstract er wordt niet in verband gebracht met hun eigen vrijheid. Ook wordt in enquêtes over privacy en aanverwante onderwerpen door vragen als; "Bent u bereid privacy in te leveren voor veiligheid?" vaak een effect gesuggereerd waardoor het antwoord bewust of soms onbedoeld wordt gestuurd.

Volgens het College Bescherming Persoonsgegevens schendt de NS de privacy van abonnementhouders. "Persoonsgegevens mogen niet worden gekoppeld aan reisgegevens" laat een woordvoerster van het CBP weten. De NS legt de Wet Bescherming Persoonsgegevens zeer in het eigen voordeel uit door te stellen dat de privacy niet geschonden wordt als de gegevens niet voor marketingdoeleinden aan derden beschikbaar worden gesteld. Het is niet de eerste keer dat er kritiek komt op het privacybeleid van de NS. Al eerder tikte het CBP (toen nog Registratiekamer) de NS op de vingers toen het bedrijf de gedigitaliseerde pasfoto's van abonnementhouders opsloeg in een bestand zonder toestemming en zonder medeweten van de betrokkenen.

De NS overtreedt de Wet Bescherming Persoonsgegevens niet alleen door deze naar eigen behoefte aan te passen, maar gebruikt ook zeer magere argumenten om het reisgedrag van personen met naam en toenaam tot in detail vast te leggen. Volgens de NS moet een conducteur kunnen zien of een reiziger eigenaar is van een abonnement en daar zou logischerwijs een persoonsgebonden chipkaart bij horen.

CBP voorzitter Kohnstam had de onderhandelingen met de NS al opgegeven. Oud-minister Karla Peijs heeft de onderhandelingen weer vlotgetrokken. Nu is door staatssecretaris Tineke Huizinga toegezegd dat het CBP de NS op naleving van de regels controleert en het CBP blijkt bereidt om in dit geval gebruik te maken van haar sanctionerende bevoegdheden om boetes uit te delen of de rechter in te schakelen.

Een database met alle reisgegevens van persoonsgebonden chipkaarthouders zou een enorme bron van informatie zijn voor het OM. Eerder dit jaar zei Fred Teeven, VVD kamerlid en voormalig officier van justitie, op het RFID seminar van het Rathenau Instituut, dat hij voorstander was van een persoonsgebonden OV kaart voor iedereen. De vraag rijst waarom een overheid die er de laatste vier jaar alles aan heeft gedaan om meer bevoegdheden voor zich zelf te creëren en meer informatiebronnen met persoonlijke gegevens te scheppen, toch bereid lijkt om het CBP hier in te laten grijpen?

De inperking van de privacy, de officiële term daarvoor is veiligheidsbeleid, is een proces dat de overheid zelf wil regisseren om verzekerd te zijn van steun voor het beleid. In het gunstigste geval gelooft de overheid dit proces in de hand te kunnen houden, in de praktijk loopt het door het opeen stapelen van telkens nieuwe wetgeving, en de verzameldrift van bedrijven die zich toeleggen op het interpreteren en uitwisselen van persoonsgevens en daarbij bewust gebruik maken van de mazen in de wet, volkomen uit de hand.

Als het echter zover komt dat aan de NS boetes worden opgelegd zou dit een grens kunnen markeren, het is bovendien een concreet voorbeeld dat tot de verbeelding spreekt. Misschien zelfs zozeer dat de burger die het niet erg vindt dat ze alles weten eindelijk eens gaat nadenken.

Redactie Hetverzet.nl

Welcome to the real world...

Lees ook: NS schenden privéleven met OV-chipkaart