Ieder Nederlands kind krijgt vanaf volgend jaar een elektronisch dossier om problemen eerder op te kunnen sporen. Maar wanneer wordt het dossier een probleem voor het kind of de ouders? ,,Met deze maatregel maak je elk gezin verdacht.,, DEN HAAG - Hij heeft van zijn zoon een keer een steen naar zijn hoofd gekregen. Enorme bult. ,,Raar gedrag, maar kinderen doen wel vaker gekke dingen'', zegt Kees de Hoog. ,,Als het Elektronisch Kinddossier toen had bestaan, was dat daar dan in gekomen? En waren mijn zoon en ik daar dan tot onze dood mee achtervolgd?''

De hoogleraar gezinssociologie en gezinsbeleid aan de universiteit van Wageningen vindt het niks, de nieuwe maatregelen van minister André Rouvoet (Jeugd en Gezin) voor een betere jeugdzorg. ,,Het is een beetje Oost-Duits: iedereen een dossier.'' Hij vindt het gevaarlijk, weinig doordacht. ,,Het is een politionele actie; het klinkt mij te veel als een soort strafexpeditie.''

Vanaf volgend jaar krijgt ieder kind een elektronisch dossier. In combinatie met de eveneens nieuwe Verwijsindex moeten problemen dan op tijd worden opgemerkt en opgelost. Als het digitale dossier alarm staat, krijgt het 'probleemgezin' desnoods onder dwang jeugdzorg over de vloer, belooft het kabinet.

De Hoog: ,,Er zijn enkele zeer ernstige incidenten geweest met kinderen, maar met deze maatregelen maak je elk gezin verdacht. Er spreekt een gigantisch wantrouwen uit tegenover de 95 procent van de ouders bij wie het normaal gaat.''

Hij vraagt zich af hoe het precies werkt, wat er allemaal in zo'n dossier komt te staan en hoe lang het je kan achtervolgen. ,,Stel, je bent twaalf en loopt 's avonds laat over straat. Krijg je dan een aantekening? En als je ouders toevallig een paar honderd meter achter je liepen? Of je moeder gaat naar de huisarts en die vraagt hoeveel ze drinkt. Zegt zij: drie glazen witte wijn per dag. Zegt die dokter: Ik heb geleerd dat ik zo'n antwoord altijd met drie moet vermenigvuldigen, dus u drinkt anderhalve fles. Maakt hij dan een aantekening in het dossier: moeder is alcoholist? En als je vader een stugge roker is? Of als een kind op het schoolplein een keertje wiet rookt?''

Alarm
Twijfels ook bij Mariëlle Bruning, hoogleraar jeugdrecht aan de universiteit van Leiden. ,,Het is volstrekt onduidelijk wat gebeurt met onjuiste gegevens, wie de informatie bewaakt en hoe lang het dossier wordt bewaard.'' Zij vindt het verstandig in elk geval af te spreken dat alles uit het dossier wordt verwijderd als er één of twee jaar geen meldingen zijn.

Ook vraagt ze zich af wanneer er een alarm afgaat dat er een verhoogd risico is, en of dat signaal wel altijd juist is. ,,Stel dat er niets aan de hand is, dan is dat nogal stigmatiserend.'' Bruning vindt dat er tot nu toe te gemakkelijk over de nieuwe maatregelen wordt gedaan. ,,Ik heb nog te weinig waarborgen gezien.''

Marianne Donker, directeur GGD Rotterdam, ziet geen reden voor wantrouwen. De GGD's van Rotterdam en Amsterdam zijn enkele jaren geleden begonnen met een proef om problemen met kinderen in een elektronisch dossier vast te leggen. Volgens Donker is het een succes. Nog niet alle kinderen zijn geregistreerd, maar naarmate het systeem vollediger wordt, blijkt het te helpen.

De GGD bewaart de gegevens doorgaans vijftien jaar, gerekend vanaf de eerste aantekening. Een langere termijn kan echter ook, bijvoorbeeld als een hulpverlener dat noodzakelijk vindt. Betrokkenen kunnen zelf om verwijdering of vernietiging vragen, maar zo'n verzoek wordt pas werkelijk serieus genomen als het kind zestien jaar is. Ook dan is lang niet zeker of het dossier wordt opgeheven.

Donker: ,,Het dossier is alleen toegankelijk voor onze artsen en verpleegkundigen. Ook de ouders kunnen het inzien, als ze dat willen. Verder kan niemand erbij. Werkgevers en verzekeringsmaatschappijen zéker niet. Trouwens: we hebben vrijwel allemaal een dossier bij de huisarts en daar doet toch niemand moeilijk over?''

Kees de Hoog is niet overtuigd. ,,Heel veel mensen kunnen dat dossier inzien en dat vind ik een zeer vervelende gedachte. Ik weet ook niet hoe lang zo'n dossier blijft bestaan, maar ik vrees dat het je leven lang een steen om de nek is. Een strafblad verdwijnt tenminste nog op je achttiende.'' Deskundigen twijfelen aan waarborgen rond Elektronisch Kinddossier

Cijfers kindermishandeling
In 2005 waren volgens een onderzoek van de Rijksuniversiteit Leiden 107.200 kinderen onder de zeventien jaar slachtoffer van kindermishandeling. Onderzoek door de Vrije Universiteit van Amsterdam onder scholieren tussen twaalf en zestien jaar leidt tot een schatting van 160.700 kinderen. Omgerekend betekent dit dat van iedere duizend kinderen ongeveer dertig het slachtoffer zijn van mishandeling.

In Rotterdam meldden zich in dat jaar per duizend jeugdigen ruim zes kinderen bij jeugdzorg, in Amsterdam bijna het dubbele. In Friesland was het aantal aanmeldingen het kleinst (vijf) en in Limburg het hoogst (veertien) per duizend.

Het aantal spoedeisende maatregelen, zoals voorlopige ondertoezichtstelling en voorlopige voogdij, nam in 2005 met dertig procent toe ten opzichte van 2004. Het gaat om ongeveer 1700 zaken.

Medewerkers van de jeugdgezondheidszorg signaleerden ernstige opvoedproblemen bij vijf procent van de ouders met kinderen in de leeftijd tot twaalf jaar. Bij ten hoogste vijf procent van de kinderen tot twaalf jaar was sprake van meerdere problemen tegelijk. Dat zijn ongeveer 130.000 kinderen.

Bron: Nederlands Dagblad, 21-06-2007

Welcome to the real world...