Persoonsbewijs nieuwe stijl

Direct responses op dit bericht

Nederland staat voor de invoering van het meest perfectionistische persoonsregistratiesysteem sinds de tweede wereldoorlog. Vanaf september worden alle paspoorten en identiteitskaarten uitgegeven met een radiochip. Pasfoto's worden opgeslagen in gemeentelijke databases en kunnen online worden opgevraagd.

door Johan van Someren

Geen persoonsbewijzen maar reisdocumenten laat men officieel weten op kritische vragen van het "Meldpunt Misbruik Identificatieplicht" in Utrecht dat inmiddels een actie is begonnen tegen identificatiechips (1). Het gaat om reisdocumenten in de zin van de paspoortwet. Met het politiek correcte begrip reisdocument wordt de discussie over de identificatieplicht vermeden maar in de praktijk is de vergelijking met het persoonsbewijs in meer dan een opzicht op zijn plaats. Het Nederlandse persoonsbewijs dat iedere Nederlander onder de Duitse bezetting bij zich moest dragen en moest tonen bij de eerste vordering, was een uitvinding van Jacob Lenz, ambtenaar van de Rijksinspectie voor Bevolkingsregisters. Het bevatte naam, voornamen, geboortedatum, woonplaats, rijksadministratienummer, foto en een vingerafdruk. Bij het persoonsbewijs hoorde ook nog een registratiekaart die op de gemeentesecretarie werd bewaard. Al deze componenten inclusief foto en vingerafdrukken komen anno 2006 allemaal terug - maar dan nu digitaal. Bovendien worden die gegevens niet meer bewaard in de beslotenheid van het stadhuis maar is het de bedoeling om deze uit te kunnen wisselen. Al in 1933 deed Lenz een aanbeveling voor persoonsbewijzen met argumenten die weinig verschillen met de argumenten voor de huidige identificatieplicht: beheersing van vreemdelingenstromen, criminaliteit, fraude en een doelmatig bestuur. Het systeem van Lenz deed zelfs de Duitsers versteld staan, geen enkel ander land had een persoonsregistratiesysteem dat zo perfect was als het Nederlandse. De gevolgen van de bevolkingsboekhouding van deze gezagsgetrouwe ambtenaar zijn bekend. De bezetter kreeg een perfect systeem in handen om de Nederlandse Joden in kaart te brengen. Van de naar schatting 110.000 joden die werden gedeporteerd zijn er ongeveer 600 teruggekeerd. Deze les was jarenlang een belangrijk argument om in Nederland geen identificatieplicht in te voeren, in tegenstelling tot andere Europese landen die wel een identificatieplicht hebben, bij de meesten als overblijfsel van een minder democratisch regime.

De identificatieplicht in het regeerakkoord van Balkenende was geen bedrijfsongeval. In hun ijver om het internationale terrorisme te bestrijden hebben de ministers Donner en Remkes permanent de privacy van de gewone Nederlander in het vizier. Kort nadat de identificatieplicht was ingevoerd kondigde het kabinet aan een database te willen bouwen met foto's en vingerafdrukken van iedereen die een nieuw paspoort aanvraagt. Per januari 2007 worden de telefoon, e-mail en internetgevens van iedereen minimaal twee jaar bewaard. In de bibliotheek kan worden opgevraagd welke boeken u leest, in de winkel wat u zojuist heeft gekocht. Gegevensbestanden met daarin ook uw gegevens kunnen worden opgevraagd. De Tweede Kamer gaat akkoord met de invoering van de OpenbaarVervoer-chipkaart zonder enige waarborg voor de privacy zodat ook uw reisgedrag in kaart wordt gebracht. Geruisloos worden het "zorg identificatienummer" en het "onderwijsnummer" ingevoerd die identiek zijn met het "Burger Service Nummer" waarover nog een besluit moet worden genomen. De banken maken een scan van het paspoort inclusief pasfoto van iedere cliënt terwijl dit eigenlijk niet mag en krijgen zo ook toegang tot het Burger Service Nummer (2). De kroon op het werk is het biometrische paspoort met bijbehorende database waarmee over maximaal vijf jaar iedere Nederlandse burger getraceerd en geïdentificeerd kan worden, zelfs buiten zijn medeweten.

Biometrie blijkt volgens de overheid een goed middel te zijn om look a like fraude en misbruik van identiteitsdocumenten tegen te gaan. Nog los van het feit dat men in Nederland en daarbuiten onvoldoende ervaring heeft om die bewering te rechtvaardigen, blijkt uit de vele foute matches die door biometrische apparatuur wordt gemaakt eerder het tegendeel. De Volkskrant (3) noemde bij de gezichtsscan zelfs een foutkans van één op vier en stelt dat het aantal twijfelgevallen eerder zal toenemen. Dit lijkt nauwelijks overdreven met de percentages uit tests die schommelen tussen de 10 en 25 procent. Bij veel mensen kan in een paar jaar het gezicht wezenlijk veranderen. Ook de vingerbiometrie die men over een half jaar wil toevoegen heeft een foutkans van 3 tot 5 procent en blijkt niet goed te werken bij kinderen en personen van 60 jaar en ouder. Bovendien kan men met namaakvingerafdrukjes gemakkelijk de apparatuur foppen (4). Inmiddels hebben enkele duizenden Nederlanders het twijfelachtige genoegen gehad, een brief te ontvangen van hun gemeente met de mededeling dat reisdocumenten vanaf 26 augustus 2006 een chip bevatten, met daarin een weergave van de foto in kleur in het door de Europese Unie voorgeschreven formaat. De chip bevat verder naam, voornamen, geboortedatum, geslacht, documentnummer, persoonsnummer (dus toch een persoonsbewijs) en de datum geldigheid document. Als klap op de vuurpijl deelt de gemeente ons mee dat het document "nog veiliger" wordt omdat de chip automatisch kan worden gecontroleerd. Voor wie het nog niet wist, de "RFID-chip" in het paspoort kan vanuit onze binnenzak een radiosignaal uitzenden dat op een afstand van acht meter kan worden gecontroleerd (5). Dat is een Amerikaanse eis. De maximale afstand is ongeveer twintig meter. Privacyorganisaties raden daarom aan het paspoort in aluminiumfolie te bewaren. Er zijn ook portefeuilles met een beschermende laag (6). Het radiosignaal kan ook door onbevoegden worden opgevangen en gekopieerd, waardoor persoonsgegevens in verkeerde handen kunnen vallen (7). Daarom wil men in Europa de paspoortgegevens op de chip coderen zodat onbevoegden die gegevens niet kunnen uitlezen. Andere landen moeten dan een certificaat aanvragen om de gegevens te ontcijferen, maar het signaal kan ook gecodeerd worden afgetapt dus het maakt niet zoveel uit als je weet wie bij welk signaal hoort. Het Nederlandse biometrisch paspoort werd zelfs al gekraakt voordat het uit is (8). Bernard Herdan, hoofd van de Britse paspoortservice verwacht dat het paspoort binnen tien jaar gekraakt wordt. Privacy organisaties verwachten dat binnen niet al te lange tijd valse biometrische paspoorten in omloop worden gebracht, men spreekt in dit verband nu al over zogenoemde "Bangkok-paspoorten".

Het lijkt nu al zeer waarschijnlijk dat de pasfoto's waarvoor de eisen zijn opgeschroefd ook voor andere doeleinden gebruikt zullen worden dan waarvoor ze oorspronkelijk zijn bedoeld. Van iedereen die vanaf nu een paspoort aanvraagt wordt de foto en later ook de vingerafdrukken van beide wijsvingers opgenomen in een gemeentelijke database die door politie en justitie kan worden geraadpleegd. Volgens de Volkskrant werd er al gebouwd aan een centrale database nog voordat hierover een besluit was genomen (9), wat door minister Pechtold werd ontkend, toch eiste de Kamer een stopzetting van de bouw. De bezwaren van onze volksvertegenwoordigers betroffen niet zo zeer de privacy van alle burgers die ze vertegenwoordigen of de grote veiligheidsrisico's van databases die een doelwit zijn voor hackers als wel het feit dat hierover nog geen besluit was genomen. Op vragen over principiële en levensbeschouwelijke bezwaren tegen biometrie en RFID chips laat Binnenlandse Zaken steevast weten, dat hiervoor in juridische zin niet is voorzien. "De Grondwet en internationale regelgeving verplichten de wetgever rekening te houden met dergelijke bezwaren. Zij kunnen echter niet zover strekken dat de vervaardiging van een identiteitsdocument zoals een reisdocument geheel onmogelijk wordt." Dit wekt de suggestie als zou de vervaardiging van een reisdocument geheel afhankelijk zijn van biometrie en dat is natuurlijk niet het geval! Dat bewijzen ook de nooddocumenten waaraan geen biometrie wordt toegevoegd. Bovendien vragen veel van deze weigeraars een uitzonderingspositie om in het gewone maatschappelijke verkeer op een andere wijze aan identificatie te mogen voldoen waar dit echt strikt noodzakelijk is. Voor dit alleszins redelijke verzoek waarbij bezwaarden zelfs bereid zijn om een deel van hun reisvrijheid op te geven lijkt de regering geen plaats te willen inruimen. Het is daarom waarschijnlijk dat het biometrisch "reisdocument" in werkelijkheid een ander doel dient. De overheid heeft behoefte aan gebiometriseerde onderdanen die ieder moment getraceerd en gecontroleerd kunnen worden. Voor die uitzonderingspositie zullen we als burger zelf moeten zorgen. Dat kan in de vorm van een stichting die de belangen behartigt van personen die geen nieuw identiteitsbewijs zullen aanvragen om niet biometrisch geregistreerd te worden. Op korte termijn lijkt het radiosignaal dat gemakkelijk gekopieerd en gehackt kan worden het eerste probleem te zijn. Alleen daarom al zou het verstandig zijn om van de invoering af te zien.

noten:

Bron: kleintje Muurkrant, september 2006


Welcome to the real world...