Waarom zou er in de afgelopen week eigenlijk zoveel rumoer zijn ontstaan rond het plan om alle EU-verkeersgegevens - u weet wel, de informatie over wie u op welk tijdstip van waaruit belt; wie u emailt, welke websites u op welk moment bekijkt - op te slaan?

Nederland is altijd een pragmatisch landje geweest wanneer het ging om de afweging tussen privacy en publiek belang. Wíj doen niet moeilijk over bonuskaarten, over cameratoezicht of biometrie - gemak dient de mens, tenslotte. Wíj hebben er nooit het nut van ingezien om te protesteren bij plannen als die van de commissie-Mevis, die al in 2002 advies uitbracht aan Justitie over een algemene inlichtingenplicht en het opslaan en bijhouden van persoons- en verkeersgegevens door Nederlandse bedrijven (verzekeraars, internetproviders etc.) en instellingen. Óns kon het niets schelen toen het College Bescherming Persoonsgegevens in 2003 bekend maakte dat tientallen overheidsinstanties de Wet bescherming persoonsgegevens overtraden (heeft ú daar soms overlast van ondervonden, of het gemerkt in uw portemonee? nou dan). En wíj begonnen niet te zeuren toen zich al vroeg in 2004 de contouren aftekenden van het Europese plan voor de opslag van verkeersgegevens , een plan waar jaren van Nederlandse voorbereiding in stak. Wíj hebben niets te verbergen.

Ik hoef u er niet aan te herinneren uit welk land het baanbrekende televisieprogramma afkomstig was dat de wereld veroverde en het aanzien van reality tv voorgoed veranderde. En daar mogen we best een beetje trots op zijn! Het komt dan ook als geen verrassing dat Nederlandse politici een voortrekkersrol hebben vervuld bij de totstandkoming van het voorstel voor dataopslag. Allereerst staatssecretaris Monique de Vries, die in 2001 een moeizaam Europees compromis over het opslaan van verkeersgegevens heeft opengebroken. Vervolgens werd onder het EU-voorzitterschap van minister Donner, vorig jaar, de raad van Europese ministers van Justitie, ineens een sterk voorstander van de bewaarplicht.

Nu willen deze EU-ministers van Justitie, inclusief Donner, via een speciale procedure die het parlement omzeilt de opslag van alle Europese dataverkeer gedurende drie jaar verplicht stellen. En dat is waarschijnlijk de oorzaak van het protest: geen enkel parlement, Europees noch nationaal, ziet zichzelf graag gepasseerd. Want welke andere bezwaren blijven er nu helemaal over? Er wordt getwijfeld aan de noodzaak van de opslag van verkeersgegevens. Uit een enkel onderzoek uit 2003 - dat niet eens door het ministerie van Justitie naar buiten werd gebracht - van de politie Rotterdam Rijnmond is gebleken dat de politie het prima kon stellen zonder die gegevens. Het nut zou dus verwaarloosbaar zijn.

Nut, nut, getuigt het niet van enorme kortzichtigheid om onmiddellijk en kwantificeerbaar resultaat te verwachten van de maatregelen? Een dergelijke kruideniersmentaliteit gaat voorbij aan de grotere visie die iedere objectieve waarnemer in deze en in andere recente voorstellen kan ontdekken. Zo ontwikkelt het kabinet op dit moment ook plannen om de vingerafdrukken en foto's uit het nieuwe biometrische paspoort centraal op te slaan. Met centrale opslag kunt u ook geïdentificeerd worden zonder paspoort - hoeft u nooit meer bang te zijn dat u dat ellendige vodje bent vergeten! Ook uit het volledig electronisch maken van de Belastingdienst en de aangifte - nu nog makkelijker! - spreekt een duidelijke lijn. Welke mogelijkheden biedt een koppeling van al deze gegevens wel niet voor uw veiligheid, uw gemak, uw bewegingsvrijheid? De opslag van verkeersgegevens is dan ook wel degelijk noodzakelijk, niet omdat er direct boeven mee gevangen worden, maar als investering in úw toekomst!

En dat er gekoppeld gaat worden, kunnen we redelijkerwijze wel aannemen. We zouden wel heel dom zijn om geen gebruik te maken van deze uitgekiende mogelijkheid om het leven een klein beetje gemakkelijker te maken!

En het is daarbij een uitstekende beslissing om de kosten voor dit de dataopslag bij de providers zelf te leggen. Die kunnen ze dan weer doorberekenen aan hun gebruikers. Waar er anders miljoenen aan belastinggeld mee gemoeid zouden zijn, wordt nu de rekening voorgelegd aan degenen die wellicht de nationale veiligheid in geding brengen met hun surf- of belgedrag. Eigenlijk hetzelfde principe dus als 'de vervuiler betaalt'. Bovendien mogen we bedrijven hier best aanspreken op hun morele verantwoordelijkheid, als informeel verlengstuk van justitie en politie. Veiligheid, dat doen we met z'n allen!

Wat de nu soms nog tegensputterende internetproviders daarnaast niet lijken te beseffen is dat er wellicht buitengewoon interessante commerciële mogelijkheden steken in de opslag van persoons- en verkeersgegevens. ,,In the past five years, what most of us only recently thought of as `nobody's business' has become the big business of everybody's business,'' schreef ook de Amerikaanse journalist William Safire afgelopen zondag in de New York Times Book Review, in een stuk over de intieme verstrengeling in Amerika van marktonderzoek en commerciële data enerzijds, en het bewaren van data voor justitie anderzijds. In Nederland zijn we nog niet zover, maar we kunnen wel inspiratie opdoen voor de toekomst.

Safire noemde onder meer ChoicePoint, een reusachtig bedrijf dat demografische, commerciële en juridische data verzamelt, opslaat, analyseert en verkoopt aan overheidsinstellingen en politiebureau's die anders nooit over deze gegevens zouden kunnen of mógen beschikken. ChoicePoint kwam vorig jaar mei ook al voor in deze column, omdat het persoonlijke gegevens van kiezers uit Mexico, Colombia, Costa Rica, Nicaragua, Brazilië, Guatemala, Honduras, El Salvador, Argentinië en Venezuela voor miljoenen had doorverkocht aan de regering-Bush, inclusief het complete kiesregister van Mexico en het volledige nationale register van Colombia - tot grote verrassing van de regeringen van deze landen! Het moge dus wel duidelijk zijn dat data vaak veiliger zijn in handen van bedrijven - die er tenslotte financieel belang bij hebben - dan bij uw overheid!

De vraag is trouwens of we er wel zijn, met biometrie en de opslag van verkeersgegevens en andere data. Een volgende stap zou de algemene invoering van de VeriChip kunnen zijn, hier te lande bekend van de Baja Beach Club. Maar op de in de arm in te planten chip kun je niet alleen financiële info kwijt, maar ook essentiële medische en andere gegevens. Ziekenhuizen in de VS hebben er duizenden ingekocht, in Zuid-Amerika worden ze gebruikt tegen ontvoeringen, in Groot-Brittannië tegen kinderlokkers, in Zuid-Afrika voor demente bejaarden. Het bedrijf dat de VeriChip maakt, Applied Digital Solutions, heeft als logo Technology That Cares. Hoe kan er beter worden samengevat waar het om gaat? Niet om angst, om commercie, om repressie. Het gaat om úw gemak, úw veiligheid, úw belang. U kunt dus rustig gaan slapen. Er wordt over u gewaakt.

Bron: RNC, 2005