DEN HAAG - Op steeds meer plaatsen moet je een vingerafdruk of een gezichtsscan afgeven om naar binnen te mogen. Binnen vijf jaar zullen winkels en sportcentra dit systeem hebben ingevoerd, voorspellen kenners.
Een vingerafdruk of een gezichtsscan afgeven voordat je een bioscoop of theater binnen mag? ,,Dat zou belachelijk zijn'', zegt een mevrouw in zwembad De Fakkel in Ridderkerk. ,,Waar gaat dat heen in dit land? Ik ben geen crimineel!''
Maar dat ze zojuist een vingerafdruk heeft afgegeven om binnen te komen, vindt ze niet gek. ,,Als dit er echt voor zorgt dat we binnen veiliger zijn, vind ik het prima.''
Drie meiden in de hal van het zwembad zijn het met haar eens. In discotheken en winkels mag het systeem ook worden ingevoerd, stellen ze, maar in bioscopen, theaters en horecagelegenheden niet. ,,Daar ben je toch om te ontspannen'', zegt de 15-jarige Selen.
Toch komt in Utrecht binnenkort niemand meer de McDonald's binnen zonder een gezichtsscan. Uit veiligheidsoverwegingen. In andere zaken in de binnenstad wordt het gezicht van bezoekers voortaan gescand om winkeldiefstal tegen te gaan. Wordt een dief betrapt, dan komt die de zaak niet meer in. Na drie voorvallen in de aangesloten winkels, komt-ie er nergens meer in. De scan verraadt hem.
Het zwembad in Ridderkerk is het eerste dat lastige klanten met behulp van de vingerscan weert. Niet dat ze veel overlast hadden; het ging maar om enkele jongeren per jaar. ,,Maar zelfs die willen we niet binnen hebben'', zegt bedrijfsleider Twan Theelen.
Dat iedereen nu zijn vingerafdruk moet afgeven om een enkeling buiten te houden, vindt hij geen punt. ,,Slechts één persoon weigerde dit uit principe. De rest van de bezoekers vindt het een aanwinst. En ze krijgen er een gratis bezoek voor terug.''
Klantvriendelijk
Op zo'n beetje elke denkbare plek rukken biometrische systemen op. In fitnesscentra worden ze massaal gebruikt. ,,Het is klantvriendelijk. Bezoekers hoeven alleen nog maar hun vinger op de scan te leggen en ze kunnen doorlopen'', zegt manager Margaret Martin van De Geus Sports Club.
Zwembaden willen het geleidelijk gaan invoeren. Wie zich in een bad misdraagt, komt er in een ander zwembad in dezelfde regio ook niet meer in. Winkeliers zien het als het middel om diefstal tegen te gaan. Het systeem verdient zichzelf terug.
En coffeeshops denken beter aan de wet te kunnen voldoen. ,,Wij worden hard aangepakt als de politie ons erop betrapt drugs te hebben verkocht aan een minderjarige. Nu we de vingers van klanten laten scannen, kunnen we de politie laten zien dat wij ons best hebben gedaan dat te voorkomen'', zegt Stan Esmijer van coffeeshop De Kronkel in Nijmegen.
Het - vrijwillige - gebruik van de vingerscan wordt gestimuleerd door klanten punten te laten sparen voor gratis softdrugs.
Het is vooral dit dubbele gebruik van het systeem waaraan Maurice Wessling van Bits of Freedom zich ergert. Deze organisatie fungeert als waakhond voor de vaak onnodige aantasting van de privacy. ,,Ze voeren het in onder het mom van veiligheid, maar ondertussen is het gewoon een verkooptruc.''
Ondanks de bezwaren rukt de biometrie snel op. De Universiteit van Twente heeft er al mee geëxperimenteerd en fabrikant Initial Varel Security probeert het uit in een verzorgingshuis. ,,Het systeem houdt ongewenste gasten buiten en bewoners die niet alleen naar buiten mogen, binnen'', zegt hoofd verkoop Patrick Teeuwen.
Deskundigen zijn ervan overtuigd dat binnen vijf jaar in winkels en sportcentra en de meeste kantoren het afgeven van een scan verplicht is.
,,Prima idee'', stellen twee oudere dames in het zwembad van Ridderkerk. ,,Het kan voor mij niet op genoeg plekken komen. Ik heb niets misdaan, dus van mij mogen ze alle gegevens hebben.'' Haar naam? ,,Die geef ik niet, die is privé.''
Diefstal
Deskundigen voorzien grote risico's bij massaal gebruik van biometrie. Minister Donner (Justitie) wil gezichtsscan en vingerafdrukken van alle inwoners van Nederland in een grote centrale database bewaren. ,,Wie krijgt er straks inzage in die database, wie mag welke informatie gaan gebruiken en wie garandeert ons dat onbevoegden via de achterdeur niet alsnog toegang krijgen?'', zegt M. Snijder van Biometric Expertise Group, dat biometrische systemen ontwikkelt.
Snijder zit in diverse Europese adviescommissies die een internationale standaard voor de technieken ontwikkelen, waardoor ze over de hele wereld uitwisselbaar worden. Dit vergroot het risico op massaal misbruik. Daarom is het zo gevaarlijk één database te maken, aldus Snijder. Hij vindt dat de informatie moet worden gespreid.
De vele toegangscontrolesystemen bieden volgens hem schijnveiligheid. ,,De systemen maken fouten en zijn makkelijk te omzeilen. Iemand die niet herkend wil worden, wordt ook niet herkend. En biometrische gegevens zijn te stelen en na te maken.'' Zo kunnen dieven vingerafdrukken van een glas of een scanner afhalen en gebruiken om ergens binnen te komen. Ook zijn er apparaten waarmee van afstand biometrische gegevens van passen kunnen worden gelezen, zelfs als die in de broekzak zitten.
,,Mensen beseffen niet wat kan gebeuren als al je persoonlijke gegevens in grote databases staan'', zegt hoogleraar computerbeveiliging B. Jacobs van de Radboud Universiteit Nijmegen. ,,Een computer is zo gekraakt of gestolen. Gegevens worden verkocht, ook al mag dat niet. En dan liggen die persoonlijke gegevens op straat.''
Nu al stelen dieven de identiteit van anderen om misdrijven te plegen, zegt Jacobs. ,,Dat wordt alleen maar erger. En als ze jouw identiteit hebben gebruikt, kom jij op een zwarte lijst te staan. Bewijs dan maar eens dat jij er niets mee te maken hebt.''
Bron: Nederlands Dagblad, 10-11-2005
Welcome to the real world...